WYCIECZKI  SZKOLNE

 

 

 

·       ORGANIZACJA

·       BEZPIECZEŃSTWO

·       AKTY   PRAWNE 

                                                                           

 

 

                                                                                      KRYSTYNA  RYPEL

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

SPIS  TREŚCI

 

 

 

 

Wstęp

Istota  wycieczek

Rodzaje  wycieczek

Organizacja  wycieczkach

Bezpieczeństwo  na  wycieczkach

Bibliografia

Podstawowe akty prawne związane z uprawianiem turystyki

 

Wstęp

 

 

     Wycieczki szkolne należą do najbardziej wszechstronnych form organizacyjnych procesu dydaktyczno-wychowawczego. Ich realizacja umożliwia lepsze poznanie przez uczniów rzeczy i zjawisk, wpływa na rozwój zdolności postrzegania, kształtowanie wyobrażeń

i myślenia, skłania do zadawania pytań, formułowania uogólnień, wnioskowania, utrwalania zdobytej wiedzy i umiejętności.

     Odgrywają również nieocenioną rolę wychowawczą – kształtują postawy odpowiedzialności, punktualności, solidarności koleżeńskiej, przygotowują do działania w grupie, kształtują uczucia patriotyczne,  zmysł  estetyczny

 i wrażliwość ekologiczną. To niezwykle aktywne i skuteczne formy kształtowania osobowości młodego człowieka.

     Ważny jest również aspekt zdrowotny wycieczek. Ruch na powietrzu, wyrabianie sprawności fizycznej, aktywny wypoczynek to nieodzowne elementy wielu wycieczek. Nie jest to bez znaczenia w dobie natłoku ujemnych oddziaływań cywilizacyjnych (telewizja, wideo, komputery), niedostatku ruchu,  stresów szkolnych, życia w hałasie,  wzrastającego tempa życia. Stwarza również warunki do zaspokojenia potrzeb psychofizycznych  poprzez kontakty towarzyskie i zmianę otoczenia.

 

Istota wycieczek

 

     Odpowiedź na pytanie „Co to jest wycieczka?” nie jest jednoznaczna.

W literaturze spotykamy wiele definicji tego słowa. Dla potrzeb szkolnych możemy przyjąć, że wycieczka to każde zorganizowane wyjście poza budynek szkoły, w pewnym określonym z góry zaplanowanym celu.

     Cechami charakterystycznymi wycieczek są:

·        Wyraźnie określone cele

·        Zorganizowane formy

·        Przebycie ustalonej trasy

      Pomimo odmiennych warunków pracy, wycieczki szkolne są przede wszystkim lekcjami. Mogą być ilustracją tego, co uczniowie wcześniej poznali, inspiracją i punktem wyjścia do wprowadzenia lub rozwijania treści kształcenia, punktem wyjścia do samokształcenia. Zawsze są jednakże rodzajem „lekcji

w terenie” w czasie których oddziaływanie dydaktyczno-wychowawcze jest inne, często trudniejsze od pracy w systemie lekcyjnym.

      Jednak organizowanie wycieczek to dla uczniów i nauczycieli „gra warta świeczki”. Efekty dydaktyczno-wychowawcze wycieczek są nieporównywalnie większe niż zwyczajnych lekcji szkolnych, choć na bieżąco mniej uchwytne

i oczywiste. Dzieje się tak w myśl porzekadła : usłyszę - zapomnę,  zobaczę - zapamiętam, zrobię -  zrozumiem.

 

 

Rodzaje wycieczek

     Zależnie od przyjętego kryterium podziału, wyróżnić możemy różne rodzaje wycieczek.

     Ze względu na liczbę uczestników biorących udział w tej formie zajęć, wyróżniamy wycieczki indywidualne, grupowe i zespołowe.

      Kierując się poznawanymi na wycieczce zagadnieniami, możemy mówić

o wycieczkach tematycznych (przedmiotowych) lub kompleksowych  (interdyscyplinarnych).

      Podziału wycieczek można dokonać ze względu na środki lokomocji. Wydzielić możemy wówczas wycieczki piesze, rowerowe, autokarowe, kajakowe i inne.

      Kierując się odległością od celu wycieczki, wycieczki dzielimy na bliższe

i dalsze, krajowe i zagraniczne.

      Ważnym kryterium podziału wycieczek jest czas ich trwania. Opierając się na tym kryterium mówimy o wycieczkach krótkotrwałych (do jednego dnia), weekendowych, długotrwałych.

      W zależności od sposobu   wycieczkowania wycieczki można podzielić na popularne i turystyki kwalifikowanej. Do tego podziału nawiązuje klasyfikacja wycieczek szkolnych zawarta w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej

 i Sportu  z dnia 8 listopada 2001r . Wyróżnia się tam :

·        Wycieczki przedmiotowe -  inicjowane i realizowane przez nauczycieli

     w celu uzupełnienia obowiązującego programu nauczania, w ramach

     danego  przedmiotu lub przedmiotów  pokrewnych

·        Wycieczki krajoznawczo-turystyczne, w których udział nie wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych

·        Imprezy krajoznawczo-turystyczne, takie jak: biwaki, turnieje

·        Imprezy turystyki kwalifikowanej i obozy wędrowne, w których udział wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych, w tym posługiwania się specjalistycznym  sprzętem

·        Imprezy wyjazdowe – związane z realizacją programu nauczania, takie jak : zielone szkoły, szkoły zimowe, szkoły ekologiczne

Organizacja wycieczek

 

Organizując wycieczki zakładamy realizację podstawowych celów: poznawczego, wychowawczego i rekreacyjnego. Poza założonymi celami program wycieczki zależy od: wieku i kwalifikacji uczestników, możliwości finansowych, pory roku, warunków atmosferycznych, terenu wycieczki i innych.

 

W przebiegu wycieczki możemy wyróżnić :

1.     Fazę przygotowawczą

A) pracowanie założeń programowych

§        Określenie celów

§        Ustalenie programu i harmonogramu

§        Opracowanie planu finansowego

B) przygotowanie uczestników

§        Organizacja grupy wycieczkowej

§        Analiza programu, wspólne przygotowanie się do wycieczki, przydział ról i zadań

§        Zapoznanie uczestników z zasadami bezpieczeństwa

§        Opracowanie regulaminu wycieczki i zapoznanie z nim uczestników

§        Ustalenie stroju i niezbędnego ekwipunku

C) zabezpieczenie wycieczki od strony organizacyjnej

§        Zapewnienie warunków do realizacji wycieczki i jej programu – sprawdzenie i potwierdzenie rezerwacji i zamówień

     i regulaminu wycieczki

§        Zebranie funduszy

§        Uzyskanie zgody rodziców

§        Przygotowanie dokumentacji wycieczki

§        Zapoznanie rodziców z programem wycieczki

2.Fazę właściwą wycieczki – przebieg wycieczki

A)zapewnienie opieki i bezpieczeństwa

B) realizacja  programu

C)sprawowanie  kontroli na  realizacją  przydzielonych  zadań

D)dokumentowanie  wycieczki

E) bieżąca ewaluacja

3.Fazę  podsumowującą

A)dokonanie oceny  wycieczki , wnioski  na  przyszłość

B)rozliczenie  finansowe

 

Dokumentacja  potrzebna  przy  organizowaniu  wycieczki:

1.Zgoda  rodziców  na  piśmie ( oprócz  wycieczek  przedmiotowych).

2.Regulamin  wycieczki  podpisany  przez  uczestników ( w niektórych przypadkach  również        przez rodziców).

3.Karta  wycieczki z programem  i  harmonogramem.

4.Plan  finansowy wycieczki.

5.Lista uczestników.

 

 Bezpieczeństwo na wycieczkach

 

       Młodzież, w o wiele większym stopniu niż dorośli jest narażona na różnego rodzaju nieszczęśliwe wypadki, prowadzące niekiedy do kalectwa a nawet śmierci. Jest to wynikiem braku doświadczenia życiowego, braku odpowiedzialności za skutki swojego postępowania, nieznajomości wielu procesów i zjawisk, niepełnego rozumienia niektórych związków przyczynowo – skutkowych. Młodzież często przecenia swoje możliwości, niedocenia niebezpieczeństwa, próbuje zaimponować rówieśnikom, łamie ogólnie przyjęte normy i zasady.

    Możliwość powstania wypadków nasila się na drogach publicznych

w   czasie trwania wycieczek pieszych i rowerowych, przewozów autobusami

 i koleją, korzystaniu  z publicznych środków komunikacji, na wodzie –

w czasie kąpieli, pływania na łodziach,  w górach - zabłądzenia, urazy.

      Organizatorzy i opiekunowie wycieczek są zobowiązani do zapewnienia bezpieczeństwa  i właściwej opieki nad młodzieżą podczas trwania imprezy, podejmując działania zapobiegawcze.

      Uczestnicy wycieczek mogą spotkać się z licznymi zagrożeniami, które mogą stać się powodem nieszczęśliwych wypadków.

Wypadki i nieszczęśliwe zdarzenia na wycieczkach najczęściej związane są z :

·        Niewłaściwą organizacją

·        Złym stanem obiektów, urządzeń, sprzętu

·        Złymi warunkami pogodowymi

·        Niedyspozycją uczestników

·        Niewłaściwym poziomem wyszkolenia

·        Uwarunkowaniami społecznymi

·        Przyczynami losowymi

 

            Osoba  podejmująca  się  prowadzenia  wycieczek, by  zapewnić  należyte  warunki  bezpieczeństwa  i  zdrowia  powinna  w  szczególności:

·        Posiadać  właściwe  przeszkolenie  zgodnie z obowiązującymi  w  tym  względzie przepisami, znać  przepisy  dotyczące  ochrony  zdrowia  i  życia  uczestników  wycieczek  i  ściśle  stosować  się  do  zawartych  w  nich  wskazań  i  zaleceń.

·         Ustalić  program  wycieczki, który  uwzględnia  wiek, płeć, kondycję

       i  przygotowanie  uczestników

·        Dobierać  odpowiednio  obciążenia  fizyczne.

·        Dozować  ilość  wiedzy  przekazywanej  podczas  wycieczki.

·        Uczyć  i  wdrażać  bezpieczne  zasady  uprawiania turystyki.

·        Dostosowywać realizację programu do zaistniałych warunków np. pogodowych.

·        Nieść pierwszą pomoc.

·        Sprawdzać stan sprzętu technicznego.

·        Uczyć przestrzegania zasad prawidłowego żywienia i higieny osobiste

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bibliografia

 

1.Akty prawne.

2.Gruszka J. – „Wycieczki – Biwaki – Obozy – Kolonie”.

3.Łobożewicz T. – „Bezpieczeństwo i higiena w turystyce”.

4.Lobożewicz T., Jędras A. – „Bezpieczeństwo na wycieczkach szkolnych”.

 Geografia w szkole  1/1998.

5.Matysik R. i A.- „ABC  górskiej turystyki  szkolnej- poradnik  metodyczny  dla nauczycieli”.

6.Piwko  K . , Kłyk A., Szczelczyk U. –„Organizacja  wycieczek  szkolnych

 i  imprez turystyczno – krajoznawczych  dla  dzieci  i  młodzieży.

 

 

 

Podstawowe  akty  prawne  związane  z  uprawianiem  turystyki

 

 

1.Kodeks karny. Art.160. § 1 i 2, Art. 163. § 1.

2.Rozporządzenie MEN z dnia 21 stycznia 1997 r. w sprawie warunków, jakie muszą spełnić organizatorzy wypoczynku dla dzieci i młodzieży szkolnej,

a także zasad jego organizowania i nadzorowania ( Dz.U. 1997 r. Nr 12,

 poz. 67)

3.Rozporządzenia  MENiS  z dnia 8 listopada 2001 r.  w sprawie warunków

 i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki  krajoznawstwa i turystyki. ( Dz.U. 2001 r. Nr 135, poz.1516)

4.Rozporządzenie  MEN  z 17 sierpnia 1992 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny w szkołach i placówkach publicznych. ( Dz.U. 1992 r.  Nr 65,poz. 331)

5.Rozporządzenie  MEN  z 29 września 1996 r. zmieniające rozporządzenie

w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny w szkołach

 i placówkach publicznych. ( Dz.U. 1996r.Nr 119, poz. 562 )

6.Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 6 maja 1997 r. w sprawie określania warunków bezpieczeństwa osób przebywających w górach, pływających, kąpiących się i uprawiających sporty wodne. (Dz. U. 1996 r. Nr 57, poz. 358 )

7. Rozporządzenie Ministra gospodarki z dnia 28 czerwca 2001 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek. ( Dz. U. 2001 r. Nr 72,

poz. 752 )

8. Ustawa z dnia 18.01.1996 r. o kulturze fizycznej. ( Dz. U. 2001. r. Nr 81,

poz. 889 )